Een monogame relatie krijgt vorm met duidelijke afspraken

Misschien ga je net daten, of merk je na een tijd samen dat jullie verschillende ideeën hebben over trouw. Voor de een betekent een monogame relatie geen seks met anderen; voor de ander vallen ook flirten, datingapps of intiem contact online onder exclusiviteit. Dat verschil hoeft geen probleem te zijn, zolang je het op tijd bespreekt en allebei vrij kunt aangeven wat bij je past.

Een monogame relatie is geen standaardpakket met regels die ieder stel moet volgen. Het is een afspraak tussen twee mensen. Hieronder lees je welke onderwerpen je kunt bespreken, hoe je merkt of jullie verwachtingen overeenkomen en wat je kunt doen als een afspraak niet meer goed voelt.

Wat betekent een monogame relatie voor jullie?

Monogamie wordt vaak gebruikt voor een relatie waarin twee partners exclusief met elkaar zijn. Maar exclusief kan slaan op seks, romantiek, daten of een combinatie daarvan. Het Algemeen Nederlands Woordenboek omschrijft monogamie als samenleven of samenzijn met één partner, waarbij trouw wordt beloofd. Die omschrijving maakt nog niet duidelijk welke concrete gedragingen binnen jullie relatie wel of niet passen.

Begin daarom niet bij de vraag wat ‘normaal’ is, maar bij wat jullie bedoelen. Kun je met anderen op date? Is zoenen met iemand anders een grens? Hoe kijken jullie naar seksueel getinte berichten, porno, datingapps of een sterke verliefdheid? Je hoeft niet elk mogelijk scenario vooraf te regelen. Wel helpt het om de onderwerpen te bespreken die voor een van jullie belangrijk voelen.

Een monogame relatie hoeft ook niet te betekenen dat je elkaar controleert. Exclusiviteit is een afspraak over jullie relatie, geen recht op elkaars wachtwoorden, locatie of gedachten. Vertrouwen groeit eerder wanneer je eerlijk kunt praten dan wanneer je voortdurend controleert of de ander zich aan de regels houdt.

Welke afspraken maken exclusiviteit concreet?

Gebruik voorbeelden in plaats van alleen brede woorden zoals ‘trouw’ of ‘grenzen’. Die woorden kunnen voor ieder iets anders betekenen. Je kunt bijvoorbeeld samen bespreken:

• Of jullie allebei stoppen met daten zodra jullie exclusiviteit afspreken.
• Wat jullie vinden van zoenen, seks of romantische ontmoetingen met anderen.
• Waar de grens ligt bij flirten, berichten sturen en contact met een ex.
• Of datingprofielen verwijderd of gepauzeerd worden.
• Welke privacy jullie allebei willen rond telefoons, sociale media en gesprekken met vrienden.
• Wat jullie doen als een van beiden twijfelt of een afspraak wil herzien.

Vraag bij elk onderwerp niet alleen: “Mag dit?”, maar ook: “Wat betekent dit voor jou?” Een partner kan bijvoorbeeld geen bezwaar hebben tegen contact met een ex, maar wel tegen geheimhouding. Of iemand vindt online flirten onschuldig, zolang het niet wordt gebruikt om een tweede romantische band op te bouwen. De bedoeling van een afspraak is niet om elk gedrag te bewaken, maar om te zorgen dat jullie weten waar jullie allebei mee instemmen.

Je kunt ook aangeven welke grenzen voor jou essentieel zijn en waarover je nog wilt nadenken. Dat maakt het makkelijker om verschil te zien tussen een voorkeur en een voorwaarde om in de relatie te blijven. Duidelijkheid is geen garantie dat je het overal over eens wordt; ze helpt wel om een keuze te maken op basis van wat ieder werkelijk wil.

Hoe verschilt monogamie van andere relatievormen?

Bij monogamie spreken partners doorgaans af dat ze geen romantische of seksuele relatie met anderen aangaan. Bij een open relatie kan er bijvoorbeeld ruimte zijn voor seks met anderen, terwijl de partners hun relatie als primair beschouwen. Polyamorie verwijst naar ruimte voor meerdere liefdesrelaties, met openheid naar de betrokkenen. De precieze afspraken verschillen per stel; een label vertelt dus niet vanzelf hoe een relatie werkt.

Een onderzoek van 3Vraagt onder 2.541 deelnemers, gehouden van 8 tot en met 20 juli 2022, ging over open relaties en polyamorie bij jongeren. Binnen die groep vond 80 procent duidelijke afspraken belangrijk en zei 72 procent regelmatig te praten over wat er buiten de relatie gebeurde, volgens de verslaggeving van NPO 3FM. Dit zijn bevindingen over deelnemers aan dat onderzoek, niet een voorschrift of bewijs dat dezelfde percentages voor alle monogame stellen gelden. Ze laten wel zien waarom het nuttig is om afspraken expliciet te maken.

De vergelijking is geen ranglijst. Monogamie is niet automatisch veiliger, hechter of geschikter dan een andere relatievorm, net zoals een open relatie niet vanzelf bij iedereen past. Belangrijk is dat jullie allebei oprecht instemmen met de vorm en dat niemand uit angst, druk of gebrek aan informatie akkoord gaat. Twijfel hoeft niet meteen te betekenen dat de relatie voorbij is; het is wel reden om het gesprek niet uit te stellen.

Hoe bespreek je de afspraken zonder verwijten?

Kies een rustig moment waarop jullie tijd hebben en niet midden in een ruzie zitten. Je kunt beginnen met wat jij zoekt: “Ik merk dat exclusiviteit belangrijk voor me is. Wat betekent dat voor jou?” Zo nodig je de ander uit om te antwoorden zonder alvast een oordeel in te bouwen.

Probeer daarna actief te luisteren. Vraag door als iets onduidelijk is, en vat samen wat je denkt gehoord te hebben. “Dus voor jou is contact met een ex prima, maar wil je het weten als het romantisch wordt?” geeft je partner de kans om je interpretatie te bevestigen of te corrigeren. Je hoeft niet meteen een sluitende regel voor ieder denkbaar geval te bedenken.

Als jullie wel afspraken maken, formuleer ze dan wederzijds en specifiek. “We zijn eerlijk als onze gevoelens voor iemand anders veranderen” is bruikbaarder dan “we doen normaal”. Spreek ook af hoe je elkaar vertelt dat iets is misgelopen. Geheimhouding kan een probleem groter maken; tegelijk is eerlijkheid geen vrijbrief om zonder overleg een grens te overschrijden.

Voor vragen die lastig zijn om spontaan te stellen, kunnen jullie samen gesprekken over jullie relatie verdiepen met open vragen. Kijk ook naar de bredere gewoontes waarmee jullie een relatie gezond en eerlijk houden. Als afstand een rol speelt, kan het helpen om afspraken over contact en bezoek concreet te maken, zoals bij een relatie op afstand onderhouden.

Hoe merk je of de afspraken nog werken?

Een afspraak werkt niet alleen omdat niemand ertegen protesteert. Vraag jezelf af of jullie allebei de ruimte voelen om nee te zeggen, iets aan te kaarten en van mening te veranderen. Let ook op de praktijk: houden jullie je aan wat jullie hebben afgesproken, vertellen jullie het als iets verandert en voelt de afspraak voor beiden redelijk?

Plan geen verplichte evaluatiekalender als dat onnatuurlijk voelt. Je kunt het onderwerp opnieuw openen wanneer jullie relatie verandert, iemand zich ongemakkelijk voelt of een nieuwe situatie ontstaat. Bijvoorbeeld: “We hebben het toen over datingapps gehad. Geldt onze afspraak nog steeds nu we een paar maanden samen zijn?” Bij een relatie op afstand kunnen veranderde reistijden, bezoek of online contact zulke vragen oproepen.

Blijkt dat een afspraak voor één van jullie niet meer goed voelt, maak dan onderscheid tussen bespreken en eenzijdig aanpassen. Je mag vragen om een andere afspraak; je partner mag daar ook niet mee instemmen. Dan komt de lastige maar eerlijke vraag op tafel of jullie wensen nog bij elkaar passen. Dat gesprek kan pijnlijk zijn, maar is duidelijker dan doen alsof jullie hetzelfde willen.

Een monogame relatie vraagt dus geen perfecte regels. Wel helpt het om exclusiviteit in eigen woorden te omschrijven, concrete voorbeelden te bespreken en eerlijk terug te komen op afspraken die wringen. Als jullie allebei kunnen zeggen wat je wilt en waar je grens ligt, ontstaat er een helderder vertrekpunt om samen verder te gaan.